Ko‘plab odamlar yetarli darajada uxlagan bo‘lsalar ham, ertalab o‘zlarini tetik his qilmasliklarini ta’kidlashadi. Buning o‘rniga holsizlik, diqqatning pasayishi va organizm to‘liq tiklanishga ulgurmagandek tuyulishi kuzatiladi. Agar bu holat vaqti-vaqti bilan yuzaga kelsa, ko‘pincha u sog‘liq bilan bog‘liq muammolarni anglatmaydi. Ammo uyqudan keyin muntazam ravishda charchoq sezilishi o‘z holatingizga jiddiyroq e’tibor qaratish zarurligini ko‘rsatadi.
Uyquning faqat davomiyligi emas: ertalabki holatga faqat uyqu soatlari soni emas, balki uning sifati ham ta’sir qiladi. Yuzaki yoki uzilib-uzilib bo‘ladigan uyqu organizmga to‘liq tiklanish imkonini bermasligi mumkin.
Ehtimoliy omillar qatoriga quyidagilar kiradi:
uyqu va uyg‘oqlik rejimining tartibsizligi;
kechasi tez-tez uyg‘onish;
uyqudan oldin elektron qurilmalardan foydalanish;
hissiy zo‘riqish va stress.
Uyqu davomiyligi normal bo‘lsa ham, charchoq hissi saqlanib qolishi mumkin.
Zamonaviy hayot sur’ati ko‘pincha doimiy charchoq va yetarli dam olmaslik bilan kechadi. Harakat yetishmasligi, muvozanatsiz ovqatlanish, yuqori aqliy yuklama va surunkali stress vaqt o‘tishi bilan to‘planib, uyqu sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Ba’zan charchoq hissi organizmga tanaffus yoki kundalik rejimni qayta ko‘rib chiqish zarurligidan darak beradi.
Ko‘pchilik holatlarda uyqudan keyingi charchoq jiddiy muammolar bilan bog‘liq bo‘lmaydi. Biroq ayrim vaziyatlarda shifokor ko‘rigidan o‘tish ayniqsa muhim hisoblanadi.
Agar charchoq:
bir necha hafta davomida saqlanib qolsa va kamaymasa;
ish faoliyati, diqqat va xotiraga sezilarli ta’sir ko‘rsatsa;
umumiy ahvolning yomonlashuvi bilan kechsa;
aniq sabablarsiz paydo bo‘lib, tashvish uyg‘otsa,
mutaxassisga murojaat qilish tavsiya etiladi.
Doimiy charchoqni mustaqil ravishda — qahva, energetik ichimliklar yoki “dam olish kunlari hordig‘i” orqali yengishga urinishlar ko‘pincha faqat vaqtinchalik samara beradi. Holatning asl sababini aniqlash uchun kompleks yondashuv zarur.
Kimyo University Hospital’da siz nevropatolog shifokor ko‘rigidan o‘tishingiz mumkin. U asab tizimi faoliyatini, uyqu sifatini va charchash darajasini baholaydi hamda holatingiz haddan tashqari zo‘riqish, stress yoki funksional o‘zgarishlar bilan bog‘liq-bog‘liq emasligini aniqlashga yordam beradi.
Zarurat tug‘ilganda, barcha tavsiya etilgan tahlil va tekshiruvlarni klinikada bir joyda va qulay vaqtda topshirish mumkin. Bu ortiqcha tashriflardan qochish, tekshiruvlarni mustaqil tanlash bilan shug‘ullanmaslik va sog‘liq holatini aniq hamda tushunarli baholash imkonini beradi.