Miokard infarkti, ya’ni yurak xuruji — yurak mushagining bir qismiga qon kelishi keskin kamayishi yoki to‘xtashi natijasida yuzaga keladigan xavfli holat. O‘z vaqtida tibbiy yordam ko‘rsatilmasa, yurak mushagi jiddiy zararlanishi va og‘ir asoratlar rivojlanishi mumkin.
Yurak xurujining dastlabki belgilarini qanday aniqlash mumkin? Kimlar xavf guruhiga kiradi? Bugungi kunda qanday zamonaviy diagnostika va davolash usullari qo‘llaniladi? Kimyo University Hospital mutaxassislari har bir inson bilishi muhim bo‘lgan ma’lumotlarni taqdim etadi.
Miokard infarkti yurak mushagining bir qismiga qon yetib borishi sezilarli darajada kamayganda yoki to‘xtaganda yuzaga keladi. Ko‘pincha bunga ateroskleroz tufayli zararlangan koronar arteriyaning qon laxtasi bilan berkilishi sabab bo‘ladi.
Qon oqimi qanchalik tez tiklansa, yurak mushagining zararlanishini cheklash imkoniyati shunchalik yuqori bo‘ladi. Infarktga shubha tug‘ilganda darhol shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.
Miokard infarktining asosiy belgilari quyidagilardan iborat:
Ko‘krak qafasida og‘riq yoki bosim hissi. Ko‘krakda siqilish, og‘irlik yoki noqulaylik sezilishi mumkin.
Og‘riqning boshqa sohalarga tarqalishi. Og‘riq bir yoki ikkala qo‘lga, yelkaga, orqaga, bo‘yinga yoki jag‘ga tarqalishi mumkin.
Nafas qisishi. Hatto tinch holatda ham nafas olish qiyinlashishi mumkin.
Sovuq ter bosishi va to‘satdan holsizlik.
Ko‘ngil aynishi, bosh aylanishi yoki hushdan ketayotgandek bo‘lish.
Belgilar to‘satdan paydo bo‘lishi yoki asta-sekin kuchayishi mumkin. Ayrim hollarda infarkt kuchli ko‘krak og‘rig‘isiz ham kechadi. Bu, ayniqsa, keksa yoshdagi insonlar va qandli diabet bilan yashovchi bemorlarda kuzatilishi mumkin.
Agar sizda yoki yoningizdagi insonda ushbu belgilar paydo bo‘lsa, holat og‘irlashishini kutmang.
Yurak infarktiga xos belgilar kuzatilganda:
Darhol tez tibbiy yordam chaqiring.
Jismoniy harakatni to‘xtating va bemorga qulay holatda o‘tirishga yordam bering.
Tibbiyot xodimlari yetib kelguniga qadar bemorni yolg‘iz qoldirmang.
Tibbiyot mutaxassisi yoki tez yordam dispetcherining ko‘rsatmasisiz dori bermang.
Agar bemor hushidan ketsa va normal nafas olmasa, dispetcher ko‘rsatmalariga amal qilib, yurak-o‘pka reanimatsiyasini boshlang.
O‘zingiz avtomobil boshqarib shifoxonaga borishga urinmang. Og‘riq kamaygan yoki yo‘qolgan bo‘lsa ham, infarkt ehtimolini inkor etib bo‘lmaydi.
Infarktning eng keng tarqalgan asosiy sabablaridan biri koronar arteriyalar aterosklerozidir. Quyidagi omillar infarkt xavfini oshirishi mumkin:
yuqori arterial qon bosimi;
qonda xolesterin miqdorining yuqoriligi;
qandli diabet;
chekish;
ortiqcha vazn va kamharakat turmush tarzi;
muvozanatsiz ovqatlanish;
yoshning ulg‘ayishi va oilaviy moyillik.
Ushbu xavf omillarini nazorat qilish yurak-qon tomir kasalliklari va ularning asoratlari ehtimolini kamaytirishga yordam beradi.
Shifokor bemorning holatini baholash va simptomlarning sababini aniqlash uchun bir nechta tekshiruvlarni tavsiya qilishi mumkin.
Elektrokardiografiya (EKG) yurakning elektr faolligini qayd etadi va yurak mushagining qon bilan ta’minlanishi buzilganini ko‘rsatuvchi o‘zgarishlarni aniqlashga yordam beradi.
Qonda troponin miqdorini aniqlash yurak mushagi zararlanganini aniqlashda muhim ahamiyatga ega.
Ehokardiografiya (yurak UTT) yurakning qisqarish faoliyatini baholash va ayrim asoratlarni aniqlash imkonini beradi.
Koronar angiografiya kontrast modda yordamida koronar arteriyalar holatini baholash, toraygan yoki berkilgan tomirlarni aniqlash uchun qo‘llaniladi.
O‘tkir infarktga shubha tug‘ilganda tekshiruvlar shoshilinch ravishda o‘tkaziladi. Rejali tekshiruvga yozilish uchun tez yordam chaqirishni kechiktirmang.
Davolashning asosiy maqsadi — yurak mushagiga qon oqimini imkon qadar tez tiklash va asoratlarning oldini olish.
Tibbiy ko‘rsatmalar mavjud bo‘lganda shifokor teri orqali koronar aralashuvni amalga oshirishi mumkin. Bunda kateter qon tomiri orqali zararlangan koronar arteriyaga olib boriladi. Toraygan qism maxsus ballon yordamida kengaytirilishi, zarur hollarda esa tomir ichiga stent o‘rnatilishi mumkin. Stent tomirning ochiq turishiga yordam beradi.
Davolash tarkibiga qon laxtalari hosil bo‘lishining oldini oluvchi, xolesterin miqdorini nazorat qiluvchi va kelajakdagi yurak-qon tomir asoratlari xavfini kamaytiruvchi dorilar kirishi mumkin. Davolash rejasi bemorning holatiga qarab individual belgilanadi.
Bemorning holati barqarorlashgach, kardiolog nazorati, qon bosimi va xolesterin miqdorini nazorat qilish, jismoniy faollikka bosqichma-bosqich qaytish hamda shifokor buyurgan davolashga rioya qilish muhimdir.
Yurak-qon tomir kasalliklarining oldini olish uchun quyidagilar tavsiya etiladi:
arterial qon bosimini muntazam nazorat qilish;
shifokor tavsiyasiga ko‘ra xolesterin va qondagi glyukoza miqdorini tekshirtirish;
chekishni tashlash;
muvozanatli ovqatlanish;
sog‘liq holatiga mos jismoniy faollikni saqlash;
tana vaznini nazorat qilish;
surunkali kasalliklar bo‘yicha shifokor tavsiyalariga amal qilish.
Agar sizda yurak-qon tomir kasalliklari xavf omillari mavjud bo‘lsa, shifokor bilan individual profilaktika rejasini muhokama qiling.
Miokard infarkti belgilari paydo bo‘lganda tibbiy yordamga o‘z vaqtida murojaat qilish juda muhim. Bemor holatini tezkor baholash, aniq tashxis qo‘yish va to‘g‘ri davolash usulini tanlash kasallik oqibatlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Kimyo University Hospital’da bemorlar mutaxassislar maslahatini olishlari, zarur diagnostik tekshiruvlardan o‘tishlari va yurak-qon tomir kasalliklarini keyingi davolash bo‘yicha tavsiyalar olishlari mumkin. Tibbiy yordam hajmi bemorning holati va tibbiy ko‘rsatmalarga qarab belgilanadi.
Kimyo University Hospital tez tibbiy yordam ko‘rsatish uchun maxsus avtomobilga ham ega.
Tez yordam chaqirish raqami-1413
Xavfli belgilarni e’tiborsiz qoldirmang va o‘zingizcha davolanishga urinmang. O‘tkir infarktga shubha tug‘ilganda darhol shoshilinch tibbiy yordam chaqiring. O‘z vaqtida ko‘rsatilgan tibbiy yordam og‘ir asoratlar xavfini kamaytirishga yordam beradi.
Kimyo University Hospital — professional tibbiy yordam va har bir bemor salomatligiga e’tibor.
